و اگر همين شخص مخاطب به خطاب بود و امتثال نكرد و بهانه آورد كه من ظن به مراد پيدا نكردم اين عذر عند العقلاء مقبول نبوده و وى را مستحق ملامت مىدانند و بالعكس اگر كلامى براى عامّه اجمال داشت و ظهور در فلان معنا نداشت براى همگان ملاك است و فلان گوينده نمىتواند بگويد به نظر خودم كلام من در فلان معنا ظهور داشت و شما امتثال نكرديد و مؤاخذه داريد عقلا او را مذمّت و مسخره مىكنند با حفظ اين مقدّمه تفصيل چهارم را در باب حجيت ظواهر شروع مىكنيم : بعضىها گفته‌اند : ظواهر مادامى حجيت دارند كه مظنه‌اى بر خلاف آنها نباشد و گرنه وجود ظن بر خلاف جلو حجيت ظواهر را سد مىكند [ البته ظن بر خلاف دو گونه است : 1 - ظن معتبر بر خلاف ظاهر باشد نظير خبر ثقه بر خلاف عام قرآنى در اينجا بلا اشكال مانع است 2 - ظن غير معتبر بر خلاف ظاهر باشد نظير شهرت فتوائيه بر خلاف ظاهر خبر فى المثل خبر مىگويد فلان امر واجب است ولى شهرت بر حرمت آن قائم شده و شهرت هم از ظنون غير معتبره است كما سيأتى محلّ بحث ما در اين قسم است ] بعد اين بعض شاهدى از سيرهء علماء براى صدق مدعاى خويش آورده و آن اينكه : گاهى در ابواب فقهيه مىبينيم حديث صحيحى وجود دارد مع‌ذلك چون با فتواى مشهور مخالفت دارد فقهاء در آن مورد توقف نموده و طبق حديث فتوى نمىدهند و بعضا حديث را طرح نموده و به سراغ اصول عمليه مىروند با اينكه خود همين فقهاء عظام شهرت فتوائيه را از ظنون معتبره نمىدانند پس بايد تفصيل داد . مرحوم شيخ مىفرمايد : همان گونه كه كرارا گفته‌ايم و در مقدمه اين تفصيل هم آورديم مدرك حجيت ظواهر عبارتست از بناء عقلاء عالم و عقلاء جهان به ظواهر تمسك مىكنند بدون اينكه فرق بگذارند ما بين مواردى كه ظن